✨﷽✨
عزت، مقاومت و استقلال؛ پیام سیزده آبان در آینه نهج‌البلاغه
مقدمه
پیام مقام معظم رهبری به مناسبت روز ملی مبارزه با استکبار جهانی، مجموعه‌ای از مبانی فکری، سیاسی و اجتماعی را مطرح می‌کند که با اصول بنیادین اندیشه سیاسی و اجتماعی امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه پیوندی عمیق دارد.
مفاهیمی همچون عزت و استقلال، مقابله با سلطه، بصیرت و دشمن‌شناسی، ظلم‌ستیزی، تقویت قدرت ملی، وحدت اجتماعی، حقوق متقابل مردم و مسئولان، نقش‌آفرینی جوانان و استقامت در مسیر حق، از مهم‌ترین محورهای این پیام هستند.
۱. عزت و استقلال؛ نفی ذلت‌پذیری و سلطه
این نگاه با اصل آزادگی و کرامت انسانی در اندیشه علوی هماهنگ است.
نامه ۳۱ : «وَلَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً»
بنده دیگری مباش، در حالی که خداوند تو را آزاد آفریده است.
خطبه ۲۷: «مَا غُزِيَ قَوْمٌ قَطُّ فِي عُقْرِ دَارِهِمْ إِلَّا ذَلُّوا»
هیچ قومی در درون سرزمین خود مورد هجوم قرار نگرفت، مگر آنکه به ذلت گرفتار شد.
بنابراین، عزت‌مداری و تسلیم‌ناپذیری، در منطق علوی ریشه در کرامت انسانی، آزادگی و ضرورت پاسداری از استقلال جامعه دارد.
۲. بصیرت و دشمن‌شناسی؛ پرهیز از اعتماد ساده‌انگارانه
نامه ۵۳:«الْحَذَرَ كُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّكَ بَعْدَ صُلْحِهِ»
پس از صلح با دشمنت، نهایت احتیاط و هوشیاری را در برابر او داشته باش.
این آموزه نشان می‌دهد که در منطق علوی، مذاکره و صلح به معنای غفلت از ماهیت و رفتار دشمن نیست؛ بلکه بصیرت سیاسی، شناخت دقیق طرف مقابل و هوشیاری مستمر را ضروری می‌سازد.
۳. ظلم‌ستیزی و حمایت از مظلوم؛ مسئولیتی دینی و اجتماعی
«كُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً وَلِلْمَظْلُومِ عَوْناً»
دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید.
در اندیشه علوی، بی‌تفاوتی در برابر ستم و رنج مظلومان پذیرفتنی نیست و دفاع از عدالت و کرامت انسان‌ها، از وظایف اساسی جامعه اسلامی به شمار می‌رود.
۴. قدرت ملی و بازدارندگی؛ ضرورت آمادگی در برابر تهدیدها
این رویکرد با اصل آمادگی و هوشیاری در برابر تهدیدها هماهنگ است.
آیه ۶۰ سوره انفال :«وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ»
و در برابر آنان، هر نیرویی که در توان دارید آماده سازید.
بنابراین، راهبرد «ایران هرچه قوی‌تر» را می‌توان در امتداد منطق قرآنی و علویِ آمادگی، قدرت‌افزایی و صیانت از استقلال تحلیل کرد.
۵. وحدت و انسجام اجتماعی؛ زیربنای اقتدار ملی
خطبه ۱۲۷:«الْزَمُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ، فَإِنَّ يَدَ اللَّهِ مَعَ الْجَمَاعَةِ»
همراه جماعت بزرگ جامعه باشید؛ زیرا دست خدا با جماعت است.
البته وحدت در منطق علوی به معنای چشم‌پوشی از حق و عدالت نیست؛ بلکه انسجامی مبتنی بر ارزش‌های مشترک و حقیقت است. ازاین‌رو، همبستگی مردم و مسئولان و پرهیز از اختلافات فرساینده، از عوامل مهم افزایش قدرت ملی و کاهش آسیب‌پذیری جامعه محسوب می‌شود.
۶. حقوق متقابل مردم و مسئولان؛ اساس حکمرانی عادلانه
خطبه ۲۱۶:«فَأَمَّا حَقُّكُمْ عَلَيَّ فَالنَّصِيحَةُ لَكُمْ… وَأَمَّا حَقِّي عَلَيْكُمْ فَالْوَفَاءُ بِالْبَيْعَةِ»
حق شما بر من، خیرخواهی و نصیحت نسبت به شماست و حق من بر شما، وفاداری به پیمان است.
بنابراین، در منطق علوی، حمایت مردم باید با پاسخ‌گویی،عدالت‌ورزی،خدمت صادقانه و توجه جدی مسئولان به معیشت و حقوق جامعه همراه باشد. حکمرانی مطلوب بر پایه حقوق و مسئولیت‌های متقابل شکل می‌گیرد.
۷. جوانان؛ سرمایه پیشرفت و سازندگان آینده
حکمت ۳۶۶: «الْعِلْمُ مَقْرُونٌ بِالْعَمَلِ»
علم با عمل همراه است.
بر این اساس، دانش زمانی ارزش واقعی خود را آشکار می‌کند که در عمل، مسئولیت‌پذیری و حل مسائل جامعه تجلی یابد.
از منظر اندیشه علوی، نسل جوان برای نقش‌آفرینی در پیشرفت کشور باید از علم و مهارت در کنار اخلاق، تقوا، امید و اراده برخوردار باشد. روحیه «ما می‌توانیم» نیز زمانی به ثمر می‌رسد که با تلاش مستمر و خودباوری همراه شود.
۸. توکل و استقامت؛ شرط پایداری در مسیر حق
«هرگاه جبهه حق، توکل و استقامت و فداکاری داشته باشد، جبهه باطل با هر قدرت و توان و هر که و هر چه باشد، در برابر آن تاب نخواهد آورد…»
«الصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ»
صبر نسبت به ایمان، مانند سر نسبت به بدن است.
این آموزه‌ها نشان می‌دهد که پایداری در مسیر حق، نیازمند ایمان، امید، صبر، فداکاری و تلاش مستمر است و نباید قدرت ظاهری دشمن یا دشواری‌های مسیر، موجب سستی اراده و ناامیدی شود.
✍🏻 محمدعلی حسن زاده
#اللهم‌عجل‌لولیک‌الفرج
▫️باشگاه استادان معارف اسلامی
:: میزمعارف ااا @mizemaaref